در یک سازمان، تنظیم پیشنویس قرارداد کاری میان کارفرما و کارمند، تضمینکننده شفافیت در حقوق، وظایف، مزایا و شروط همکاری بوده و از بروز هرگونه سوءتفاهم یا اختلاف احتمالی جلوگیری میکند. به همین دلیل، طرفین با اطمینان و وضوح بیشتری وارد رابطه کاری میشوند. تنظیم پیشنویس قرارداد کاری علاوهبر یک اقدام اداری، گامی اساسی در حرفهایسازی محیط کار و تثبیت تعهدات طرفین است.
مزایای تهیه پیشنویس قرارداد کاری
تهیه یک پیشنویس قرارداد کاری دقیق و مکتوب، مزایای مهم و چند بعدی برای کارمند و کارفرما بههمراه دارد که مبنای همکاری را شفاف میکند.
- وضوح و شفافیت در وظایف و حقوق: وقتی پیشنویس قرارداد کاری وجود داشته باشد، کارکنان دقیقا میدانند چه مسئولیتهایی دارند، حقوق و دستمزد و مزایا چگونه محاسبه میشود و ساعات کاری و مرخصیها چگونه است. به این ترتیب سوءتفاهمها و اختلافات احتمالی کاهش پیدا میکنند.
- حمایت قانونی و امنیت شغلی: قرارداد کتبی مکتوب بهعنوان سندی قانونی تلقی شده و در صورت بروز اختلاف یا نقض تعهدات، مرجع قابل اتکایی برای پیگیری حقوق خواهد بود.
- تقویت اعتماد و ارتباط حرفهای: داشتن پیشنویس قرارداد کاری به کارگر این اطمینان را میدهد که قرارداد بر پایه شفافیت و احترام بنا شده، این اعتماد زمینه همکاری پایدار و حرفهای را فراهم میکند.
- کاهش ریسک سوءتفاهم و اختلاف: با درج دقیق شرایط، مزایا، تعهدات و امکانات، خطر برداشت متفاوت از توافق اولیه کاهش پیدا میکند، بهویژه در مواقع تغییر شرایط یا فسخ قرارداد.
- قابلیت تخصیص شرایط ویژه یا تغییرات سفارشی: اگر شغل ویژهای دارید، دورکاری، پروژهای، قرارداد موقت و غیره، پیشنویس قرارداد کاری این امکان را میدهد که شروط خاص، تبصرهها و شرایط خاص بهوضوح در آن درج شود و دو طرف با آگاهی کامل قبول کنند.
چرا تهیه پیشنویس قرارداد ضروری است؟
شروع همکاری بدون داشتن یک پیشنویس قرارداد کاری دقیق، به معنای ورود به رابطهای پر از ابهام و احتمال سوءتفاهم است. وقتی قرارداد بهصورت شفاهی یا بدون مستندات تنظیم شود، امکان دارد هر یک از طرفین تفسیر متفاوتی از تعهدات، ساعات کاری، حقوق و شرایط فسخ داشته باشند و چنین تفاوتی به اختلافات حقوقی جدی بینجامد.
وجود پیشنویس قرارداد کاری این امکان را فراهم میکند که طرفین پیش از امضا، تمامی نکات مهم را مرور کرده و درصورت نیاز بازنگری یا اصلاح انجام دهند. این فرایند پیشانتخابی، مانع بروز اشتباهات متداول در نسخه نهایی شده و از سردرگمی آتی جلوگیری میکند.
برای کارفرماهایی که با چالشهای منابع انسانی روبرو هستند، این سند نخستین خط دفاعی محسوب میشود، زیرا با تعریف روشن شروط و ویژگیهای قرارداد، مانند وظایف، مزایا، مرخصی، بیمه یا محرمانگی، ریسک اختلافات و دعاوی کاهش پیدا میکند.
بهعلاوه، داشتن پیشنویس قرارداد کار، برای تدوین قرارداد رسمی با کیفیت بهتر ضروری است. هر دو طرف فرصت دارند تا با دقت به بندها نگاه کنند، در صورت لزوم نظرات خود را بیان کرده و مطمئن شوند سند نهایی منعکسکننده توافق واقعی آنهاست. چنین روندی استانداردسازی را تسهیل کرده و حرفهایسازی همکاری را تضمین میکند.
از این رو، صرف وقت و دقت در نحوه تنظیم قرارداد کاری پیش از امضای نهایی، یک نکته حقوقی و عامل کلیدی در ایجاد شفافیت، رضایت شغلی و امنیت حرفهای در سازمان است.
موارد لازم برای درج در پیشنویس قرارداد کاری
برای آنکه پیشنویس قرارداد کار معتبر، شفاف و قابل اتکا باشد، بهتر است فهرستی دقیق از بندها و اطلاعات پایه در آن گنجانده شود. مهمترین این موارد عبارتند از:
- مشخصات طرفین قرارداد: شامل نام و اطلاعات کامل کارفرما و کارمند، نشانی شرکت، اطلاعات تماس و سمت شغلی
- موضوع و شرح وظایف: تعریف دقیق کار یا خدماتی که کارمند باید انجام دهد تا ابهامی درباره چه کاری قرار است انجام شود، باقی نماند.
- مدت قرارداد و نوع آن: آیا قرارداد دائم است یا موقت، تاریخ شروع و درصورت موقت یا پروژهای بودن، تاریخ پایان یا شرایط اتمام قرارداد
- دستمزد، حقوق و مزایا: مبلغ حقوق، نحوه و زمان پرداخت، مزایای جانبی، مانند حق مسکن، ایاب و ذهاب، حق اولاد و… و شیوه محاسبه آن
- ساعات کاری، مرخصیها و شرایط کار: تعیین ساعت کاری، شبانهروزی یا روزانه بودن، شرایط مرخصی، استحقاقی، استعلاجی، تعطیلات، اضافهکاری، جمعه کاری و تعطیل کاری،شیفتها و… .
- تعهدات و مسئولیتهای طرفین: تعهدات کارمند درباره انجام وظایف، رعایت سیاستها و قوانین شرکت و تعهدات کارفرما درباره حقوق، شرایط کاری، بیمه و امنیت شغلی.
- شرایط فسخ یا خاتمه قرارداد: شرایطی که تحت آن قرارداد قابل فسخ است، مهلت اطلاعرسانی (notice period)، تبعات فسخ و حقوق طرفین در صورت پایان همکاری.
- مقررات امنیتی و محرمانگی (در صورت لزوم): اگر کار شامل اطلاعات حساس یا محرمانه است، بندی برای حفظ محرمانگی، مالکیت فکری یا عدم رقابت لحاظ شود.
نکات مهم تکمیل پیشنویس قرارداد کاری
- پیش از انجام هر اقدامی، متن پیشنویس قرارداد کاری باید ساده، واضح و بدون ابهام نوشته شود. از آوردن عبارات مبهم و کلی خودداری کنید تا برداشتهای متفاوت بعدی ایجاد نشود.
- طرفین باید مطمئن باشند که تمام شروط و ویژگیهای قرارداد که به توافق رسیدهاید، شامل وظایف، حقوق، مزایا، ساعات کاری، انواع مرخصی، شرایط فسخ و غیره، بهصورت دقیق و کامل در پیشنویس قید شود.
- اگر شرایط خاصی وجود دارد، مثل محرمانگی، مالکیت معنوی، عدم رقابت پس از ترک کار یا شرایط ویژه تغییر شیفت/دورکاری، این مفاد را بهطور جداگانه و واضح درج شده تا هر دو طرف حقوق و تعهدات را بهروشنی بدانند.
- بند مدت قرارداد و نوع آن باید با دقت تعیین شود. اگر قرارداد موقت است، تاریخ شروع و پایان یا معیار خاتمه قرارداد دقیق نوشته شود. اگر قرارداد دائم است، باید شرایط تبدیل، آزمایشی یا تعلیق نیز ذکر شود.
- تعیین دقیق مکان انجام کار و محل خدمت/کارگاه ضروری است. در صورت امکان تغییر محل، باید مکانیزم اطلاعرسانی و رضایت طرفین روشن شود. این نکته برای قراردادها با امکان دورکاری یا چند شعبهای بودن شرکت مهمتر است.
- تاریخ دقیق شروع همکاری و در صورت وجود، دوره آزمایشی یا حق آزمون باید قید شود. همچنین سازوکاری برای بررسی و بازنگری قرارداد در آینده، در صورت تغییر شرایط، پیشبینی شود.
- نسخه نهایی باید توسط هر دو طرفِ کارفرما و کارمند امضا شده و در اختیار هر دو باشد؛ این کار بهعنوان مرجع حقوقی در صورت بروز اختلاف اهمیت دارد. همچنین توصیه میشود پیشنویس و نسخه نهایی پیشنویس قرارداد کاری محفوظ شود تا در صورت نیاز قابل استناد باشد.
جمعبندی
تهیه پیشنویس قرارداد کاری، اقدامی حیاتی برای آغاز هر رابطه شغلی حرفهای است. این سند، پایهای محکم برای ایجاد شفافیت، پیشگیری از اختلافات و تثبیت حقوق و تعهدات طرفین فراهم میکند. فرایند تدوین پیشنویس به کارفرما و کارمند کمک میکند تا از ابتدا، انتظارات و الزامات همکاری را با دقت بررسی کرده و در فضایی مبتنی بر اعتماد وارد همکاری شوند.
در پاسخ به این پرسش که قرارداد کار چیست، میتوان گفت فراتر از یک توافق کتبی، قراردادی است که با پیشنویس دقیق آغاز میشود و تضمینکننده رابطهای روشن، پایدار و قانونی خواهد بود. پارسه پرداز نیک دانش با ارائه خدمات تخصصی در زمینه منابع انسانی، آماده است تا سازمانها را در تنظیم، بازبینی و استانداردسازی پیشنویسهای قرارداد کاری همراهی کند و بستری حرفهای و قانونمند برای همکاریها فراهم آورد.
پیشنویس قرارداد کاری نسخهای اولیه و غیرالزامآور از متن قرارداد است که برای بررسی، اصلاح و توافق میان طرفین قبل از امضا تهیه میشود؛ اما قرارداد نهایی پس از امضا، جنبه قانونی و الزامآور دارد.
خیر، قانون صراحتا تهیه پیشنویس را اجباری نکرده، اما داشتن آن به کاهش اختلافات و ایجاد شفافیت بیشتر در مراحل عقد قرارداد کمک میکند.
معمولا کارفرما پیشنویس را تنظیم میکند، اما بهتر است در فرآیند نهاییسازی، نظرات کارمند هم لحاظ شود. در موارد حساس، استفاده از مشاور حقوقی یا منابع انسانی توصیه میشود.
