اگر در محیط کار فرهنگ حرفهای حاکم نباشد، عادات غیرحرفهای بهسرعت گسترش پیدا کرده و فضای کاری را تحتتأثیر قرار میدهند، زیرا محیط کار بستری برای تعامل، همکاری و تلاشهای گروهی است. از اینرو، شناخت و رعایت رفتارهای حرفهای در محیط کار، نقشی کلیدی در حفظ سلامت روانی کارکنان و افزایش بهرهوری سازمان دارد. علاوه بر این، ترویج این فرهنگ، موجب تقویت اعتماد بین افراد و کاهش تنشهای کاری خواهد شد.
عادتهای غیرحرفهای در محیط کار
عادتهای غیرحرفهای در محیط کار به مجموعهای از رفتارهایی اطلاق میشود که با اصول اخلاقی، هنجارهای سازمانی و الزامات حرفهای ناسازگارند. این رفتارها ممکن است از بیتوجهی به زمانبندی گرفته تا عدم احترام به همکاران، بیمسئولیتی یا حتی بدرفتاریهای کلامی متغیر بوده و مستقیما بر بهرهوری، ارتباطات کاری و سلامت روان کارکنان تأثیر منفی بگذارند.
عادت غیر حرفهای در محیط کار، چه آگاهانه و چه ناآگاهانه، فضای کار را به محیطی پرتنش تبدیل کرده و مشکلات محیط کار را تشدید میکنند. در بلندمدت، این وضعیت میتواند موجب نارضایتی شغلی، افزایش جابهجایی نیروها و تضعیف فرهنگ سازمانی شود. بنابراین، آگاهی و شناسایی بهموقع این رفتارها، نخستین گام در جهت اصلاح الگوهای رفتاری و تقویت رفتار حرفهای در محیط کار است.
چرا داشتن رفتار حرفهای در محیط کار اهمیت دارد؟
رفتار حرفهای در محیط کار سنگبنای ایجاد روابط سالم و سازنده میان کارکنان و مدیران است. این نوع رفتار، با تقویت احترام متقابل و رعایت مرزهای ارتباطی، محیطی مطمئن و حمایتگر برای همکاری مؤثر فراهم میکند. زمانی که کارکنان اصول حرفهای را در گفتار، رفتار و تصمیمگیری رعایت میکنند، سطح اعتماد افزایش یافته و فرهنگ سازمانی نیز انسجام بیشتری پیدا میکند.
از سوی دیگر، رعایت این استانداردها به طور مستقیم در دفاع از حقوق در محیط کار مؤثر است و شرایطی را برای اجرای عدالت، شفافیت و برخورداری از فرصتهای برابر مهیا میسازد. افرادی که دارای رفتار حرفهای هستند، در فرآیند اهمیت جذب و استخدام نیز مزیت رقابتی خواهند داشت، زیرا این ویژگیها توسط کارفرمایان بهعنوان شاخصی از تعهد، مسئولیتپذیری و بلوغ سازمانی تلقی میشود. چنین کارمندانی معمولا مسیر رشد و ارتقای شغلی خود را با سرعت و موفقیت بیشتری طی میکنند.
۱۰ عادت غیرحرفهای در محیط کار
در این بخش با ۱۰ مورد از رایجترین عادات غیرحرفهای در محیط کار آشنا میشویم که اگر اصلاح نشوند، به مرور زمان، بهرهوری فردی و روابط سازمانی را دچار آسیب میکنند:
- تاخیر مکرر در ورود به محل کار یا جلسات: این عادت غیر حرفهای در محیط کار بینظمی را نشان داده و میتواند حس بیاحترامی به وقت دیگران را منتقل کند. در بلندمدت، این رفتار اعتبار فرد را نزد مدیران و همکاران کاهش میدهد.
- عدم توجه به زبان بدن و لحن گفتار: ارتباط غیرکلامی بخش مهمی از تعاملات است؛ زبان بدنی منفی یا تند صحبت کردن، میتواند فضا را متشنج کند. شناخت نشانههای ارتباطی، ابزار مؤثری در بهبود ارتباطات سازمانی است.
- انتشار شایعه یا دخالت در مسائل شخصی همکاران: این رفتار باعث ایجاد بیاعتمادی و کاهش سلامت روانی در محیط کار میشود. چنین فضایی موجب تضعیف روحیه تیمی و افزایش فرسودگی شغلی خواهد شد.
- عدم مسئولیتپذیری و بهگردنانداختن اشتباهات به دیگران: پذیرش اشتباهات نشانه بلوغ حرفهای است و طفره رفتن از آن، بیاعتمادی ایجاد میکند. این رویکرد مانع یادگیری از خطاها و پیشرفت شغلی میشود.
- استفاده بیشازحد از گوشی همراه یا فضای مجازی حین ساعات کاری: این کار، نشانه بیتوجهی به وظایف و نادیدهگرفتن تعهدات شغلی است. همچنین بهرهوری فردی و تمرکز کاری را به شدت کاهش میدهد.
- قطع مکرر صحبت دیگران در جلسات یا بیاحترامی به نظرات متفاوت: این نوع رفتار نشاندهنده کمبود مهارت در رفتار حرفهای در محیط کار است و فضای گفتوگو را تضعیف میکند. احترام به تفاوتها، پایه شکلگیری فرهنگ سازمانی سالم است.
- بینظمی در میز کار و پروندهها: این مورد مانع از بهرهوری میشود و ذهن آشفته را به محیط منتقل میکند. نظم فیزیکی معمولا با نظم ذهنی و سازمانیافتگی فرد رابطه مستقیمی دارد.
- پرخاشگری یا رفتارهای منفی هنگام فشار کاری: توانایی مدیریت استرس در محیط کار و واکنش مناسب در شرایط بحرانی از نشانههای مهم حرفهای بودن است. فردی که نمیتواند هیجانات خود را کنترل کند، تعادل تیم را برهم میزند.
- نداشتن تعامل سازنده با اعضای تیم یا خودمحوری در انجام پروژهها: همکاری ضعیف، روند انجام کارها را کند و پرتنش میکند و موجب بروز مشکلات محیط کار میشود. تیممحوری یکی از ارزشهای کلیدی در محیطهای کاری موفق است.
- نداشتن آمادگی برای یادگیری یا مقاومت در برابر بازخورد: کارمند حرفهای باید همیشه آماده یادگیری و رشد باشد؛ ایستایی ذهنی در تضاد با پیشرفت فردی و سازمانی است. بازخوردپذیری مسیر توسعه مهارت و ارتقاء عملکرد را هموار میکند.
راههای جلوگیری از وجود عادتهای غیرحرفهای در محیط کار
برای کاهش یا حذف عادات غیرحرفهای در محیط کار، لازم است سازمانها و کارکنان هر دو نقش فعال ایفا کنند. برخی از راهکارهای پیشگیری از بروز این رفتارها، به شرح زیر است:
- برگزاری کارگاههای آموزش رفتار حرفهای در محیط کار: آموزشهای مستمر درباره نحوه تعامل، زبان بدن، احترام متقابل و اخلاق حرفهای میتواند فضای کاری را بهبود بخشد.
- تدوین و اجرای آییننامه رفتاری در سازمان: تعریف شفاف از استانداردهای رفتاری، کمک میکند تا همه کارکنان بدانند چه رفتارهایی مطلوب یا نامطلوب است.
- ارزیابی دورهای عملکرد و بازخورد سازنده به کارکنان: ایجاد سیستم بازخورد مؤثر، زمینهساز اصلاح رفتارها و شناسایی زودهنگام چالشهای منابع انسانی خواهد بود.
- تشویق به کار تیمی و مشارکت در تصمیمگیریها: تقویت حس تعلق و ارزشمندی در میان اعضای تیم باعث کاهش رقابت ناسالم و تقویت روحیه همکاری میشود.
- الگوسازی توسط مدیران و رهبران سازمانی: رفتار مدیران تأثیر مستقیمی بر شکلگیری فرهنگ حرفهای دارد. الگوبودن در گفتار و عمل بسیار مؤثر است.
- افزایش آگاهی درباره حقوق کارکنان و ایجاد فضای حمایتگر: آشنایی با اصول دفاع از حقوق در محیط کار، مانع از بروز سوءرفتار و بیعدالتی خواهد شد.
- طراحی فرآیندهای جذب بر مبنای ویژگیهای رفتاری: توجه به اهمیت جذب و استخدام درست، به افزایش مهارت، فرهنگپذیری و بلوغ رفتاری منجر میشود.
جمعبندی
پایبندی به رفتار حرفهای و حذف عادات نادرست در محیط کار، عاملی کلیدی در بهبود عملکرد فردی و جمعی، حفظ روابط محترمانه و افزایش رضایت شغلی در سازمانهاست. حتی رفتارهایی که در نگاه اول بیاهمیت بهنظر میرسند، در طول زمان میتوانند منجر به تنش، کاهش انگیزه و شکلگیری مشکلات محیط کار شوند. از اینرو، توجه به اصلاح این الگوها نباید نادیده گرفته شود.
ایجاد محیطی سالم و حرفهای نیازمند برنامهریزی دقیق و مداخله هدفمند است، ازجمله اقداماتی مانند آموزش مستمر رفتار سازمانی، تدوین منشور اخلاق حرفهای، شفافسازی انتظارات شغلی و الگوسازی صحیح از سوی رهبران سازمان. در این مسیر، نقش مدیران منابع انسانی بسیار پررنگ است، زیرا آنها میتوانند با ابزارهایی مانند ارزیابی عملکرد، بازخورد مؤثر و فرهنگسازی مستمر، فضا را برای تغییرات مثبت فراهم کنند.
پارسه پرداز نیک دانش با تکیه بر رویکرد علمی و تجربی، در زمینه ارتقای فرهنگ حرفهای، توانمندسازی کارکنان و بهبود عملکرد منابع انسانی، خدمات تخصصی و راهکارهای عملی در اختیار سازمانها قرار میدهد.
رفتار حرفهای اعتماد، احترام و همکاری مؤثر میان کارکنان را تقویت کرده و از بروز چالشهای منابع انسانی جلوگیری میکند.
بله، فرهنگ سازمانی ناسالم میتواند فرآیند اهمیت جذب و استخدام را با مشکل مواجه کرده و مانع از ورود استعدادهای جدید شود.
با آگاهیبخشی، بازخورد سازنده و الگوسازی از سوی مدیران، میتوان به تدریج این عادات غیرحرفهای در محیط کار را شناسایی و برطرف کرد.
